Κείμενο ΙΙΙ Β' Γυμνασίου

Κείμενο για το Β4
Οι μηχανές μιλούν μαζί μας καθημερινά, Άρθρο της Τασούλας Καραϊσκάκη στην εφημ. Καθημερινή, 23.02.2020.

Δεν το αντιλαμβανόμαστε, αλλά βρισκόμαστε καθημερινά σε σχεδόν συνεχή επικοινωνία με κάποια ρομποτική μηχανή: όταν τηλεφωνούμε σε τράπεζα, όταν αναζητάμε πληροφορίες στο Διαδίκτυο, όταν γράφουμε ένα sms και το κείμενο διορθώνεται αυτόματα, όταν ακούμε τις φωνητικές οδηγίες από το σύστημα πλοήγησης του αυτοκινήτου, όταν μεταφράζουμε αυτόματα ένα κείμενο στο Google, όταν απολαμβάνουμε τη μηχανική διερμηνεία της συζήτησής μας με ετερόγλωσσο συνομιλητή μέσω Skype, όταν γράφουμε χειρόγραφα στην οθόνη του κινητού και λαμβάνουμε δακτυλογραφημένο κείμενο, όταν στοχεύουμε με την κάμερα του κινητού μια αλλόγλωσση πινακίδα και έχουμε άμεσα την ίδια πινακίδα γραμμένη στα ελληνικά...

Πίσω από αυτές τις υπηρεσίες κρύβονται εξαιρετικά πολύπλοκες τεχνολογίες που έχουν αναπτύξει ερευνητές σε όλον τον κόσμο, αλλά από πολύ νωρίς και στο πρώτο ελληνικό εκκολαπτήριο γλωσσικών τεχνολογιών, στο Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου (ΙΕΛ) του Ερευνητικού Κέντρου «Αθηνά», που μετράει τρεις δεκαετίες ζωής και αναρίθμητα επιτεύγματα.

Ο διευθυντής του ινστιτούτου Βασίλης Κατσούρος, αφού εξηγεί στην «Κ» πώς μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει το κινητό του για αυτόματη απομαγνητοφώνηση μιας συνέντευξης (ήταν εντυπωσιακή η άμεση μετατροπή της φωνής σε κείμενο επί της οθόνης του κινητού), πιάνει το νήμα της αποκωδικοποίησης των τεχνολογικών θαυμάτων του ινστιτούτου από την αρχή. «Ας δούμε πώς λειτουργεί ένας φωνητικός βοηθός, στον οποίο δίνουμε μια εντολή ή από τον οποίο ζητάμε μια πληροφορία. Η μηχανή ακούει τη φωνή, τη μετατρέπει σε κείμενο, ανασύρει από μια αξιόπιστη βάση δεδομένων –συνήθως τη Wikipedia– την απάντηση, συνθέτει ένα κείμενο και το μετατρέπει σε φωνή. Όλος αυτός ο κύκλος περιλαμβάνει τεχνολογίες πάνω στις οποίες εργάζεται το ινστιτούτο. Με τον ίδιο τρόπο γίνεται και η αυτόματη διερμηνεία. Θέλεις να επικοινωνήσεις με έναν Σλοβένο συνεργάτη σου; Μιλάς στη γλώσσα σου, η μηχανή μετατρέπει τη φωνή σε κείμενο, το μεταφράζει στα σλοβενικά και μετατρέπει το κείμενο σε φωνή, στην άλλη άκρη της γραμμής.  […]

«Στόχος είναι η ανθρώπινη επικοινωνία με τη βοήθεια των μηχανών. Εργαζόμαστε, για παράδειγμα, πάνω σε τεχνολογίες μετάφρασης της ελληνικής νοηματικής γλώσσας. Θα βιντεοσκοπείς με την κάμερα του κινητού τον άνθρωπο που μιλάει στη νοηματική και θα λαμβάνεις σε πραγματικό χρόνο σε κείμενο το περιεχόμενο των λεγομένων του. Αντίστροφα, θα μιλάς στο κινητό και ένα άβαταρ θα μετατρέπει την ομιλία σου σε νοηματική», τονίζει ο κ. Κατσούρος.

Θα κατανοούν σε βάθος τα συναισθήματά μας

Η τεχνολογία την οποία τελειοποιούν αυτή τη στιγμή στο ινστιτούτο επιτρέπει […] η μηχανή να μπορεί να κατανοεί όχι μόνο φωνή αλλά και τα παραγλωσσικά στοιχεία, όπως οι δισταγμοί, οι εμφάσεις, τα «εεε», τα «χμμμ», το κούνημα του κεφαλιού, το χαμόγελο, οι κινήσεις των χεριών· «η μηχανή θα αναλύει όχι μόνο τη γλώσσα, αλλά και τη χροιά της φωνής, τις εκφράσεις, τις διαθέσεις, τα συναισθήματα», εξηγεί ο κ. Κατσούρος. «Θα πρέπει π.χ. το bot στο τηλεφωνικό κέντρο μιας τράπεζας να αναγνωρίζει τις αντιδράσεις του πελάτη και να τον εξυπηρετεί πριν εκείνος χάσει την υπομονή του. Επιδιώκουμε η μηχανή να εντοπίζει γλωσσικές δομές και πρότυπα, να πηγαίνει σε μεγαλύτερο βάθος κατανόησης». […] «Για παράδειγμα, ρωτάς τον φωνητικό βοηθό στο κινητό σου “ποια είναι η πρωτεύουσα του Περού;”, “η Λίμα”, απαντά, και “ποιος είναι ο πληθυσμός της;” συνεχίζεις, “9.752.000 κάτοικοι”. Δεν υπάρχει η λέξη Λίμα στην ερώτηση, αλλά το συνάγει από τη συντακτική ανάλυση της ερώτησης. Αυτό ακριβώς κάνει και το ανθρώπινο μυαλό». […] ¨ένα από τα ‘εργα μας είναι η αναγνώριση του βαθμού δυσλεξίας με την ανάλυση κειμένων· η ανίχνευση ρινικών αλλεργιών με την ανάλυση των αλλαγών στη φωνή· η ψηφιακή υποστήριξη και θεραπεία ατόμων με δυσκολίες στην ομιλία ύστερα από εγκεφαλικό ή ατύχημα· η αυτόματη συλλογή κειμένων, η ταξινόμηση και αυτόματη σύνταξη emails· η απομόνωση της φωνής σε περιβάλλοντα με έντονο θόρυβο, όπως στο κόκπιτ ενός αεροπλάνου· η άμεση μετατροπή και μετάφραση του θεατρικού λόγου σε κείμενο, για τους υπέρτιτλους. Όλα αυτά απαιτούν εξαιρετικά εύρωστα συστήματα», λέει ο κ. Κατσούρος.

[…]

Αυτή τη στιγμή οι ερευνητές του ΙΕΛ διερευνούν το πώς μια μηχανή μπορεί αυτόματα να καταλάβει τι κατανόησε ένας άνθρωπος διαβάζοντας ένα κείμενο. «Με τεχνολογίες καταγραφής της οφθαλμοκίνησης κατά την ανάγνωση, αναλύοντας τις στάσεις του ματιού πάνω σε λέξεις και φράσεις, και ταυτόχρονα τις απαντήσεις που έχουν δώσει παιδιά, ανιχνεύεται ο βαθμός κατανόησης του κειμένου. Επίσης, μπορεί να αξιολογηθεί η ορθότητα μιας απάντησης και εν γένει η παραγωγή γραπτού λόγου από μαθητές», λέει ο κ. Κατσούρος. «Με την τεχνολογία καταγραφής της οφθαλμοκίνησης θα μπορούσε επίσης να γίνει αξιολόγηση διδακτικών βιβλίων και να εντοπιστούν δυσνόητα σημεία». […]

Λεξιλόγιο:

Bot: Ένα Διαδικτυακό μποτ είναι μια μηχανή που εφαρμόζει αυτοματοποιημένες λειτουργίες μέσα στο διαδίκτυο όπως η διαδικτυακή αναζήτηση. Το μποτ, σαν αράχνη, αναζητεί τα πάντα μέσα στο Διαδίκτυο σε κάθε μορφή και μας παρουσιάζει τα δεδομένα.

Ασκήσεις:

1.      Να απαντήσετε σε μία παράγραφο 80 περίπου λέξεων στο ερώτημα «Θεωρείτε πως εφαρμογές της σύγχρονης γλωσσικής τεχνολογίας, όπως του ΙΕΛ, εξυπηρετούν/προάγουν την επικοινωνία των ανθρώπων;»

2.      Να εντοπίσετε τις σύνθετες λέξεις της πρώτης παραγράφου από τη φράση «όταν τηλεφωνούμε» (δεύτερη σειρά)  έως το τέλος της παραγράφου. Να αναφέρετε ποιες από αυτές είναι σύνθετες με αχώριστο μόριο.