Νέα Ελληνική Γλώσσα για τη Β' Γυμνασίου

«Η παιδική εργασία στο παρελθόν και στο σήμερα», εκπαιδευτικό υλικό από το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία

Παρά τα διεθνή κείμενα προστασίας των παιδιών, τα οποία έχουν υιοθετηθεί από πολλές χώρες, τα παιδιά εξακολουθούν να εργάζονται, πολλές φορές κάτω από άθλιες συνθήκες. H Διεθνής Οργάνωση Εργασίας εκτιμά ότι 215 εκατομμύρια παιδιά, ηλικίας μεταξύ 5 και 17 ετών, εργάζονται (το 2010) σε όλο τον κόσμο. Από αυτά, τα 115 εκατομμύρια εμπλέκονται σε «επικίνδυνες εργασίες».

     Ανήλικα παιδιά εργάζονται στη γεωργία, την αλιεία, τη μεταποίηση, τα μεταλλεία και σε οικιακές εργασίες, συνήθως επειδή οι οικογένειές τους είναι πολύ φτωχές. Μερικά παιδιά εμπλέκονται σε παράνομες δραστηριότητες, όπως το εμπόριο των ναρκωτικών, την πορνεία και τις παραστρατιωτικές ομάδες.

Παράνομα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την παιδική εργασία αφορούν:

• την παραβίαση του κατώτερου ορίου ηλικίας που καθορίζεται από τους νόμους του κράτους,

• την απειλή κατά της φυσικής, νοητικής και συναισθηματικής ανάπτυξης των παιδιών,

• την καταχρηστική εργασία, δουλεία και εμπορία των παιδιών, την εργασία λόγω χρεών, τις μη νόμιμες δραστηριότητες,

• την απαγόρευση της πρόσβασης των παιδιών στην εκπαίδευση.

     Σήμερα, το φαινόμενο της παράνομης παιδικής εργασίας εμφανίζεται όχι μόνο στις χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού, στη Λατινική Αμερική και στην Αφρική, αλλά, μετά από μια μεγάλη περίοδο ύφεσης, και στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, όπου τα ποσοστά παρουσιάζουν αύξηση λόγω της οικονομικής κρίσης.

Ενδεικτικά αναφέρουμε:

     Παιδιά συμμετέχουν στη συγκομιδή κακάο στην Ακτή του Ελεφαντοστού, τσαγιού στην Αργεντινή και το Μπαγκλαντές, φρούτων και λαχανικών στις ΗΠΑ. Επίσης, στην κατασκευή χαλιών στην Ινδία και το Πακιστάν, στην κατασκευή υποδημάτων στην Ινδία και τις Φιλιππίνες, σε ορυχεία και λατομεία εξόρυξης χρυσού στην Κολομβία, όπως και σε διάφορες υπηρεσίες στην Ευρώπη.

Εργάζονται σε συνθήκες που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους (πολλές ώρες εργασίας σε ακραίες θερμοκρασίες) και την υγεία τους (χρήση φυτοφαρμάκων, αναθυμιάσεις των ορυχείων), χωρίς ή με ελάχιστη αμοιβή και ανεπαρκή τροφή και νερό.

Πολλά μικρά κορίτσια, από την ηλικία των 5 ή 6 ετών, εργάζονται σε οικιακές υπηρεσίες, κάτι που συνδέεται συνήθως με την εμπορία παιδιών και έχει ως αποτέλεσμα τη σωματική, τη συναισθηματική και τη σεξουαλική κακοποίησή τους.

     Αν και η παιδική εργασία θεωρήθηκε παρελθόν για την Ευρώπη στα τέλη του προηγούμενου αιώνα, σήμερα, η Ευρώπη αδυνατεί να τηρήσει τις διακηρύξεις για τα δικαιώματα των παιδιών. Το «φάντασμα» της παιδικής εργασίας εμφανίζεται ξανά, φέρνοντας σε αμηχανία τους διεθνείς οργανισμούς καταπολέμησης της.

     Το ποσοστό της υποχρεωτικής εκπαίδευσης των παιδιών στις δυτικές κοινωνίες, στα τέλη του 20ού αιώνα, ήταν τόσο υψηλό, ώστε κανείς δεν περίμενε ότι η παιδική εργασία θα επανεμφανιστεί στις ημέρες μας. Και όμως, λόγοι, όπως η κατάρρευση των ανατολικών ευρωπαϊκών χωρών, η μετανάστευση μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων προς την αναπτυγμένη Δύση, η μείωση της δυτικής βιομηχανικής παραγωγής και η μεταφορά βιομηχανικών δραστηριοτήτων στην Ασία και την Αφρική, η οικονομική ύφεση στην Ευρώπη και η αύξηση της ανεργίας έχουν οδηγήσει στη διόγκωση των ποσοστών της παράνομης παιδικής εργασίας σε όλο τον κόσμο.

     Στο Συμβούλιο της Ευρώπης, τον Αύγουστο του 2013, ο επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Nils Muiznieks, δήλωσε ότι η παιδική εργασία στην Ευρώπη αποτελεί ταμπού. Παρόλο που έχουν ζητηθεί πληροφορίες για την εργασία των παιδιών, καμία ενημέρωση δεν υπάρχει από τα ευρωπαϊκά κράτη. Όμως, σύμφωνα με έρευνα του ΟΗΕ, παρατηρείται σημαντική αύξηση της παιδικής εργασίας σε χώρες όπως η Γεωργία, η Αλβανία, η Ρουμανία, το Μαυροβούνιο, η Βουλγαρία, η Σερβία, η Τουρκία, ακόμα και η Ιταλία. Στη Μολδαβία οι διευθυντές σχολείων έχουν υπογράψει συμφωνίες με γεωργικούς συνεταιρισμούς και αγροκτήματα για τη συμμετοχή μαθητών στη συγκομιδή προϊόντων. Ακόμα σε χώρες του νότου, Κύπρο, Ελλάδα, Ιταλία και Πορτογαλία, που έχουν πληγεί από τα μέτρα λιτότητας λόγω της οικονομικής κρίσης, τα παιδιά δουλεύουν σε συνθήκες «μαύρης» εργασίας. Παρόλο που το φαινόμενο είναι γνωστό, οι υπεύθυνοι προστασίας των παιδιών από την εκμετάλλευση κλείνουν τα μάτια. Την ίδια στιγμή, έχει ανοίξει η συζήτηση για τη μείωση του ορίου ηλικίας για την επιτρεπόμενη από το Νόμο εργασία των παιδιών σε ηλικίες κάτω από τα 14 έτη, τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από τις αναπτυσσόμενες χώρες, στις οποίες η παιδική εργασία χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση της φτώχειας.

    Ειδικότερα στις ΗΠΑ, τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει μια εκστρατεία από μερίδα των Ρεπουμπλικανών να περιορίσουν τα εργασιακά δικαιώματα των παιδιών, επικαλούμενοι την οικονομική κρίση. Ήδη σε πολλές πολιτείες έχουν καταργηθεί οι περιορισμοί που έθεταν οι κανονισμοί εργασίας στις ώρες τις οποίες θα μπορούσαν να δουλέψουν κατά τη διάρκεια της εβδομάδας και των σχολικών διακοπών παιδιά 16-17 ετών. Χώρες όπως η Βολιβία ζητούν να μειωθεί η απαγόρευση από τα 14 χρόνια στα 12 χρόνια για την εργασία των παιδιών, απόφαση που αντιβαίνει στη σχετική συνθήκη του ΟΗΕ.

     Εκατό και πλέον χρόνια μετά τα πρώτα μέτρα προστασίας του παιδιού και μια εικοσιπενταετία μετά τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η διεθνής κοινότητα καλείται να επανατοποθετηθεί στο ζήτημα της προστασίας των παιδιών.

Λεξιλόγιο:

μεταποίηση: η διαδικασία μετατροπής μιας πρώτης ύλης σε βιοτεχνικό-βιομηχανικό προϊόν

ταμπού: ό,τι δεν επιτρέπεται να γίνει αντικείμενο συζήτησης, ό,τι θεωρείται απαγορευμένο

Ασκήσεις:

1.      Καταγράψτε κάποιες προτάσεις για το πώς θα μπορούσε να περιοριστεί το φαινόμενο της παιδικής εργασίας.

2.      Αν και η παιδική εργασία θεωρήθηκε παρελθόν για την Ευρώπη στα τέλη του προηγούμενου αιώνα, σήμερα η Ευρώπη αδυνατεί να εξαγγείλει στον πολιτισμένο πλανήτη νέες σοβαρές δεσμεύσεις για τα δικαιώματα των παιδιών.

Να βρείτε τα υποκείμενα και τα αντικείμενα των ρημάτων στις παραπάνω περιόδους λόγου.