Ν.Ε. Γλώσσα Β' Γυμνασίου

«Η υγεία τίκτει το φιλί και το φιλί τη φιλία», επιφυλλίδα της Τασούλας  Καραϊσκάκη, εφημ. Καθημερινή, 26.04.2020 – υπέστη διασκευή

Κοινή πράξη τρυφερότητας ο χαιρετισμός με φιλί, στο ένα ή και στα δύο μάγουλα, μία, δύο, τρεις ή και τέσσερις φορές, έχει τεθεί σε επ’ αόριστον αναμονή. Τα δύο πρόσωπα δεν μπορούν πια να έρθουν κοντά, τα χείλη να ακουμπήσουν το δέρμα του άλλου, να νιώσουν τη δροσιά ή τη θέρμη του, τη στιλπνάδα ή την απαλότητά του. Οι δυο αύρες να μπλεχτούν μεταξύ τους αστραπιαία. Η γρήγορη επαφή να γίνει μνήμη  του σώματος. Ο χαιρετισμός περιορίζεται στο από απόσταση κούνημα του χεριού, στο άγγιγμα των αγκώνων, στο χτύπημα στην πλάτη, στο πάτημα των ποδιών, ακόμη στο ταϊλανδέζικο wai –ενωμένες παλάμες μπροστά στο στήθος και μικρό σκύψιμο του κεφαλιού–, στην ιαπωνική υπόκλιση ή άνοιγμα των χεριών σε τόξο. [...]

     Το φιλί, λοιπόν, από το αρχαίο ρήμα φιλώ –αγαπώ–, δεν συνιστάται ή έχει επισήμως απαγορευτεί, όπως στην Ιταλία. Ξανασυνέβη στην Ιστορία. Απαγορεύτηκε περίπου το 30 μ.Χ. επί Τιβέριου, προκειμένου να ανακοπεί η εξάπλωση της λέπρας. Απαγορεύτηκε το 1439, στην Αγγλία, σε κύμα πανώλης, κατά τη διάρκεια τελετών προς τιμήν του Ερρίκου του 6^ου, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η ζωή του νεαρού τότε βασιλιά.  […]

     Μολονότι το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού δεν χαιρετά, λόγω κουλτούρας, με φιλί, αυτό έχει εγγραφεί στα γήινα κατάστιχα ως η πλέον εύγλωττη εκδήλωση οικειότητας, αναγνώρισης, φιλίας –ο μέσος άνθρωπος περνά 336 ώρες –δύο εβδομάδες– της ζωής του φιλώντας. 

     Στην αρχαία Ελλάδα το φιλί, αυτή η γέφυρα ανάμεσα στα λόγια και στις πράξεις, αποτελούσε έκφραση σεβασμού, ικεσίας (ο Πρίαμος φιλά το χέρι του Αχιλλέα ικετεύοντας για την παράδοση της σορού του Έκτορα), αλλά και δήλωση κοινωνικής θέσης, αξιώματος. Όπως και σε άλλους αρχαίους πολιτισμούς, ο υψηλά ιστάμενος φιλούσε τον ισότιμο άνδρα στα χείλη (όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος για τους Πέρσες της ίδιας τάξης) και τον κοινωνικά κατώτερο στο μάγουλο, ενώ υπήκοοι, υπηρέτες, σκλάβοι φιλούσαν το χέρι, τα πόδια, τον χιτώνα ή ακόμα και το έδαφος που πατούσε ο ηγεμόνας τους. Οι Ρωμαίοι, που είχαν μαζική ροπή στο φιλί, διέθεταν διαφορετικές λέξεις για το φιλί στο μάγουλο ή στο χέρι (osculum) και το φιλί στα χείλη (basium) […]. Πέραν του κοινωνικού ή ερωτικού, τα φιλιά είχαν και οικονομικό ή πολιτικό περιεχόμενο. Λόγω διαδεδομένου αναλφαβητισμού, χρησίμευαν για τη σφράγιση συμφωνιών, αλλά και την προσέλκυση ψηφοφόρων. Πρακτικές που άλλαξαν με την παρακμή της Ρώμης και την άνοδο του Χριστιανισμού. Το φιλί ως έκφραση οικειότητας εξέπνευσε, έγινε το «φιλί της φιλανθρωπίας» του Απόστολου Πέτρου, το «φιλί της ειρήνης» ως ένδειξη αμοιβαίας συγχώρεσης, το φιλί του σεβασμού (ασπασμός των εικόνων), το φιλί αυτοπροσφοράς και ταπεινότητας (φίλημα των ποδιών).

     Το κοινωνικό φιλί επανεμφανίστηκε τον 11ο αι. στη Μεσαιωνική Ευρώπη, ως έξοδος της φιλίας και των οικείων σχέσεων από τον έλεγχο της οικογένειας και της κοινωνίας, ως μια απελευθερωτική προσωπική επιλογή. Προϊόν της ανάγκης για χαλάρωση της πατριαρχικής τάξης.

     Σήμερα, σχεδόν σε όλον τον δυτικό κόσμο, είναι τόσο διαδεδομένος ο χαιρετισμός με φιλί στο μάγουλο, μεταξύ ηγετών και απλών πολιτών, που η παράλειψή του εκλαμβάνεται ως έκφραση ψυχρότητας ή αντιπάθειας και επιβάλλει την παροχή εξηγήσεων – «είμαι κρυωμένος, δεν σας φιλώ». Πλέον δεν απαιτεί καμία αιτιολόγηση.

     Τώρα, και μέχρι ο ιός να εξημερωθεί, μπορούμε μόνο θεωρητικά να μιλάμε για τα δύο σταυρωτά φιλιά σε Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Γαλλία (στην Προβηγκία τρία και στην Κοιλάδα του Λίγηρα τέσσερα), Βραζιλία κ.ά., για τα τρία φιλιά σε Ελβετία, Ολλανδία, Πολωνία, Σερβία, Ρωσία κ.ά., για το ένα φιλί σε Βέλγιο, Μεξικό, Κολομβία, Αργεντινή κ.ά., για τα οκτώ φιλιά σε ορισμένες περιοχές του Αφγανιστάν, για τα ανδρικά φιλιά στη μύτη στο Ομάν, το άγγιγμα του Εσκιμώου με τη μύτη, το γρήγορο φιλί στα χείλη σε Νότια Αφρική και Αυστραλία, το φιλί στον αέρα...

     Στο σημερινό ανέπαφο πλανήτη της ψηφιακής επικοινωνίας, που επιχειρεί με την εικόνα να δεσμεύσει την καρδιά, δεν μπορούμε πλέον να διδαχθούμε στο σώμα τον κόσμο.

Λεξιλόγιο:

τίκτει: γεννά

στιλνάδα: το να είναι κάτι γυαλιστερό, λαμπερό

Ασκήσεις:

1)      Ποια αποτελέσματα αφήνει το κείμενο να διαφανούν ότι θα επιφέρει ο περιορισμός της κοινωνικής πρακτικής του φιλιού;

2)      Σχηματίστε τρεις διαφορετικές προτάσεις. Στην πρώτη η λέξη «φιλί» να έχει θέση υποκειμένου, στη δεύτερη αντικειμένου, στην τρίτη κατηγορουμένου.